Αυθεντικός και εξαιρετικά αγαπητός στον κόσμο, ο Κωνσταντίνος Ντόβας, γνωστός ως Dovas, μίλησε στο HeartbeatInk Tattoo Magazine για την πρώτη του εμπειρία με το τατουάζ που ήταν συμπτωματική και... δυσάρεστη, τους λόγους για τους οποίους πιστεύει πως το apprenticeship είναι απαραίτητο, τον κώδικα ηθικής στο tattoo, την προσωπική σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα σε tattooer και πελάτη, την αγάπη του για το tattoo και πως το tattoo έχει εξελιχθεί σε τρόπο ζωής. 

Φωτογραφίες & συνέντευξη: Ινώ Μέη.

Πες μου αρχικά πως ήρθες σε επαφή με το tattoo και στη συνέχεια πως ήρθες σε επαφή με το tattooing;

Ασχολιόμουν χρόνια με το BMX και σε ένα διαγωνισμό στην Αθήνα οι τρεις πρώτοι κέρδιζαν ως έπαθλο ένα tattoo. Βγήκα στην τριάδα, κέρδισα το tattoo, αλλά τότε δεν το είχα καθόλου στο μυαλό μου το να κάνω τατουάζ. Τέλος πάντων, αφού κέρδισα, λέω θα το κάνω! 

Για τι εποχή μιλάμε;

Το 2001. Το tattoo μου το έκανε ο Παναγιώτης από το Lizard Tattoo. Η αλήθεια είναι ότι δε μου άρεσε καθόλου σαν εμπειρία. Αφού έλεγα ποιος κάνει δεύτερο tattoo; Υπάρχει τόσο χαζός κόσμος (γελάει);

Γιατί; Τι σου συνέβη;

Ο πόνος ήταν πολύς. Ωστόσο, δεν έβγαλα άχνα καθ’ όλη τη διάρκεια, είχα το στόμα μου κλειστό. Βέβαια λίγο αργότερα, όταν ήμουν στο στρατό, ξαναέκανα tattoo και με πήρε λίγο ο «κατήφορος» (γελάει).

Πάντως, αν και πάντα ζωγράφιζα γιατί μου άρεσε πολύ, ποτέ δεν φανταζόμουν ότι κάποτε θα ασχοληθώ με το tattoo...

Με τι ασχολιόσουν εκείνη την εποχή;

Με το punk rock και το BMX. Τίποτε άλλο. 
    
Πριν το tattoo, τι δουλειά έκανες;

Ήμουν οικοδόμος. Ήταν λίγο brutal η φάση. Ο πατέρας μου ήταν χρόνια σε αυτή τη δουλειά. Ξεκίνησα να δουλεύω με τον πατέρα κι όταν έπαθε ένα πολύ σοβαρό εργατικό ατύχημα, όλα άλλαξαν και κατέληξα να δουλεύω σε κάτι φίλες που είχαν ένα μαγαζί με ρούχα. 

Τα παιδιά από το Tattooland, ο Παύλος και ο Μωυσής, είναι ξαδέρφια μου. Πήγαινα κάθε λίγο να μου κάνουν tattoo, με αποτέλεσμα να με πάρουν στο μαγαζί για να κάνω body piercing – εκεί μου το έμαθαν σιγά-σιγά. Αυτό έγινε σχεδόν δέκα χρόνια πριν. Τα πρώτα δυο χρόνια έκανα piercing και παράλληλα δούλευα και στα ρούχα. Όταν με απολύσανε από τα ρούχα γιατί δεν το είχα καθόλου, ο Παύλος μου είπε «έλα να σου μάθω tattoo». Έτσι ξεκίνησα κι έκανα apprenticeship για έναν χρόνο. 

Ήσουν apprentice του Παύλου;

Ναι. Ωραία περίοδος, ζόρικη, με την καλή έννοια.

Σε «έτρεχε»;

Όχι δε με έτρεχε καθόλου, ήταν πολύ easy going. Απλά για να μάθεις πρέπει να περάσεις από αυτή τη διαδικασία. Το apprenticeship πρέπει οπωσδήποτε να γίνεται. 

Υπό ποία έννοια;

Εγώ το έχω ζήσει κι από την άλλη μου δουλειά με τους μάστορες στην οικοδομή. Πρέπει να κάτσεις πάνω από το κεφάλι κάποιου να δεις τι κάνει, πως το κάνει και όχι γιατί το κάνει. Το γιατί θα το μάθεις αργότερα, κάνοντάς το κι εσύ. Το apprenticeship είναι η σωστή μέθοδος για να μάθεις τη δουλειά, ειδικά στο tattoo. Υπάρχουν βέβαια και ταλέντα που βγαίνουν και πιάνουν το μοτεράκι και κάνουν τατουαζάρες, αλλά η σωστή μέθοδος κατά την γνώμη μου είναι αυτή: βήμα -βήμα όλα. 

Το tattoo είναι μια χειρωνακτική τέχνη. Θέλει να πιάνουν λίγο τα χεράκια σου. Να ξέρεις που θα είσαι λίγο πιο απαλός και που δεν θα είσαι απαλός. Θέλει πολλές γνώσεις και τις μαθαίνεις δίπλα στον μάστορα. 

Οπότε ουσιαστικά πότε ξεκίνησες το apprenticeship;

Το 2008 άρχισα να βαράω tattoo, άρα το 2007 ξεκίνησα ως apprentice.  

Piercing έκανες πολλά χρόνια;

Δύο χρόνια ήταν και στο ενδιάμεσο από τα δυο χρόνια μάθαινα και tattoo. Τώρα με τις χρονολογίες λίγο δεν το έχω και πάρα πολύ. Πάντως, ήμουν επτά χρόνια συνολικά στο Tattooland και είμαι ήδη τρία χρόνια εδώ στους Tattooligans. Έκλεισε ένας κύκλος και άνοιξε ένας άλλος. 

Στην αρχή πως ήταν τα πράγματα;

Τον πρώτο καιρό που βαρούσα τατουάζ ήμουν τραγικός. Punk, rock, BMX και μπύρες μέχρι το πρωί. Σιγά-σιγά κατάλαβα ότι δεν είναι καθόλου έτσι. Το επάγγελμα ήθελε πολύ περισσότερη αφοσίωση! Έκανα ταξίδια, πήγα σε φεστιβάλ, βγήκα στο εξωτερικό, είδα και γνώρισα κόσμο και σοβάρεψε η φάση γιατί κατάλαβα τι γίνεται, που πατάω. Τελικά σε κάθε ταξίδι - που ακόμα κάνω - καταλαβαίνω ότι μπορώ και καλύτερα και πως το τάδε πράγμα γίνεται κι αλλιώς. Γενικά το ταξίδι σου ανοίγει τα μάτια.

Και το ταξίδι είναι αέναο, δεν τελειώνει ποτέ. 

Ναι, ειδικά σε αυτή τη δουλειά είναι μεγάλο το ταξίδι. Με πολλούς λαθρεπιβάτες δυστυχώς. 

Τι εννοείς;

Δυστυχώς πολλοί από αυτούς που ανοίγουν tattoo studios ή που βαράνε τατουάζ δεν έχουν καθόλου σεβασμό για το επάγγελμα και απλά δεν θα έπρεπε να είναι στο χώρο.

Να τολμήσουμε να πούμε ότι ενδεχομένως αυτό να είναι μια «φούσκα» που υπάρχει στο tattoo αυτή τη στιγμή; 

Αν με ρωτούσες πριν δυο χρόνια θα έλεγα ότι είναι φούσκα και θα σκάσει. Δυστυχώς, πλέον δεν το νομίζω. Ο Έλληνας έχει την κακή νοοτροπία με τα λεφτά. Πώς να στο πω καλύτερα, θα γυρίσει δέκα τατουατζίδικα για να βρει το πιο φθηνό, όχι το πιο καλό. Κι αυτό είναι που συντηρεί όλους αυτούς. Ο κόσμος που θα το ψάξει και θα καταλάβει τι είναι το tattoo και γιατί κοστίζει - αν και στην Ελλάδα δεν είναι καθόλου ακριβό - είναι και εν δυνάμει πελάτες μας. Ξέρουν τι παίζει και γιατί δίνουν αυτά τα λεφτά. Οι άλλοι πάνε κι έρχονται και μετά ξαναέρχονται με κάτι μουτζούρες που δε διορθώνονται και κλαίγονται κιόλας. 

Πότε άρχισες να προσανατολίζεσαι προς το Old School;

Σαν θεματολογία, σαν κλάδο του tattoo, το old school μου άρεσε εδώ και πολλά χρόνια. Σαν στυλ το ξεκίνησα εδώ, τα τελευταία χρόνια που βρίσκομαι στους Tattooligans, γιατί μέχρι τότε έκανα τα πάντα. Ήμουν «κλασικός» τατουατζής…

Με την «παλαιική» έννοια, του «βαράω τα πάντα»;

Ναι ακριβώς την παλαιική, αλλά όχι κακή. Χαίρομαι που ξεκίνησα έτσι, είναι καλό να κάνεις λίγο απ’ όλα στην αρχή, είναι μια καλή βάση! Εδώ μου δόθηκε η ευκαιρία να εξειδικευτώ λίγο περισσότερο, με πολύ προσπάθεια: μούγκα και σκαρφάλωμα. Θέλει υπομονή, θέλει επιμονή, θέλει πολλές θυσίες που δεν καταλαβαίνουν ούτε οι πελάτες, ούτε οι φίλοι. Όλη μέρα είσαι στο μαγαζί και μετά πρέπει να ζωγραφίσεις και να ψάξεις στο internet. Η σωστή χρήση του internet είναι πολύ θετική, μεταξύ άλλων σου παρέχει τη δυνατότητα να δεις τα tattoo άλλων καλλιτεχνών, βέβαια κι αυτό πάλι είναι στα όρια της δουλειάς. Προσπαθώ να αποφεύγω να «παίρνω» τη δουλειά μαζί μου, αλλά δεν αποφεύγεται εύκολα. Ακόμα και για μια μπύρα να πάμε, η συζήτησή αργά ή γρήγορα θα καταλήξει στο tattoo. Τι έκανες σήμερα; Είδες τι έκανε ο άλλος στο internet κλπ. Είναι λίγο αρρώστια. Το tattoo είναι εθιστικό είτε είσαι από μέσα-μέσα είτε από γύρω- γύρω. 

Γιατί πιστεύεις πως ισχύει κάτι τέτοιο;

Ειλικρινά δεν ξέρω. Σου είπα η πρώτη μου εμπειρία ήταν πολύ κακιά. Όποιος ισχυρίζεται ότι γουστάρει τη διαδικασία, πραγματικά πιστεύω ότι είναι ψέμα. Το αποτέλεσμα είναι που αρέσει. Δηλαδή εγώ, τόσα χρόνια γκρινιάζω. Και προχτές που μου έκαναν τατουάζ, εννοείται ότι πάλι γκρίνιαζα.

Η σχέση πόνος-τατουάζ που ουσιαστικά είναι αλληλένδετη, είναι τελικά κάτι το οποίο μπορούμε να πούμε ότι «εξιτάρει» τον κόσμο; Ποια είναι η γνώμη σου;

Ο κόσμος είναι χαζός (γελάει). Και εγώ στην αρχή την έβρισκα γιατί είναι λίγο σαν να παλεύεις με τον εαυτό σου. Λες «το άντεξα». Έφτασες στα όριά σου. Μετά προσπαθείς να το κοντρολάρεις κι όταν φτάνεις να κλατάρεις λες λίγο ακόμα, λίγο ακόμα. Είναι ολόκληρο ταξίδι. Κι ο πόνος είναι στην ομορφιά του τατουάζ. Αν δεν είχε πόνο το τατουάζ πιστεύω ότι πολύς κόσμος δεν θα το έκανε. Εγώ βασικά δεν θα το έκανα. 

Γιατί;

Γιατί θα ήταν πας, μπαμ, άντε γεια. Το έκανες, έφυγες. 
    
Η «ταλαιπωρία» του δηλαδή είναι κομμάτι της γοητείας του;

Την γοητεία την έχει το ταξίδι και όχι ο προορισμός.

Επανερχόμενη στο tattoo style σου, έχεις όντως κατασταλάξει εκεί; 

Πιστεύω ότι είμαι εκεί, ναι. Είναι τέτοιο το στυλ που μπορείς να παίξεις και να παντρέψεις διάφορα στοιχεία, χωρίς να χαλάσει. 

Τι είναι αυτό που σε τράβηξε στο Old School και πως το ανέπτυξες στην πορεία;

Η διαχρονικότητα του στυλ είναι που μου αρέσει. Είναι ναι μεν κλασικό αλλά μπορείς και να πειραματιστείς. Να μπλέξεις άλλα στυλ μέσα του, όπως το New Traditional. Το Old School είναι πιο αυστηρό, ενώ το New Traditional σε αφήνει κάπως να ελίσσεσαι. Γι’ αυτό λίγο τα μπλέκω. Δεν είμαι καθαρά το ένα ή το άλλο. 

Θεωρείς ότι το New Traditional είναι μια τάση ή είναι ένα στυλ που θα εδραιωθεί και θα μείνει γενικότερα;

Όλα τα στιλ έχουν εδραιωθεί και όλα θα μείνουν. Και τα Tribal και τα Κινέζικα γράμματα και ο ρεαλισμός και τα πάντα. Γιατί μένει στο δέρμα και θα μείνει για μια ζωή. Όσο και να περνούν οι μόδες, όσο να αλλάζει ο κόσμος, έχουν γίνει και μένουν εκεί. Είναι τατουάζ, δεν είναι ρούχο που θα φορεθεί τη μια χρονιά και την άλλη το είδα στην ντουλάπα και το πέταξα. Όλα τα τατουάζ είναι για πάντα στη «μόδα». 

Πως αισθάνεσαι που ο κόσμος στο Thessalonink σε ψήφισε ως “best artist by visitors” και μάλιστα δύο χρονιές σερί; Τι είναι αυτό που κάνεις και δεν κάνουν οι άλλοι (γέλια);

Καταρχήν δεν το περίμενα, ούτε γι’ αστείο. Εντάξει είναι η πόλη μου και έχω φίλους, αλλά να φανταστείς την πρώτη χρονιά η γυναίκα μου δεν ψήφισε καν, δεν ήξερε ότι υπάρχει κάτι τέτοιο, ούτε και πολλοί κοντινοί μου. Άλλοι φίλοι μου είπαν ότι ψήφισαν, αλλά ούτε το έπαιρνα σοβαρά. Κόμπλαρα πάρα πολύ. Γενικά είμαι χαβαλές, δεν έχω θέμα αλλά όταν ανέβηκα εκεί λέω «τι έγινε τώρα;» Δεν καταλάβαινα ακριβώς. Μετά το επεξεργάστηκε ο εγκέφαλος. Δεν έχω πάρει πολλά βραβεία, στο εξωτερικό έχω πάρει κάποια, αλλά αυτό ακούγεται και λίγο συναισθηματικό, γεγονός που το καθιστά από τα πιο σημαντικά βραβεία που έχω πάρει. Ήταν τεράστια τιμή για μένα από την πόλη που αγαπώ.

Απ’ ότι φαίνεται σε αγαπάει επίσης. 

Ναι με αγαπάει, γιατί δε θεωρώ τον εαυτό μου top σαν καλλιτέχνη, απλά προσπαθώ. 

Είσαι ταπεινός δηλαδή;

Ναι είμαι ταπεινός (γελάει). Ό,τι και να κάνεις, όσο και καλός να είσαι, αν είσαι show off χάνεις την αξία σου. Και σου λέω ότι σαν καλλιτέχνης δεν πιστεύω ότι είμαι φτασμένος. 

Ζωγραφίζεις όλα τα σχέδιά σου; Με ποιο τρόπο δουλεύεις;

Προσπαθώ όσο γίνεται να είναι δικά μου τα σχέδια και το προωθώ και στον πελάτη. Ενίοτε μου φέρνουν σχέδια από άλλους τατουατζήδες του στυλ μου, αλλά πάλι τους λέω «ρε συ θα σου κάνω κάτι δικό μου. Αν δεν σου αρέσει θα σου κάνω αυτό αλλά όχι 100% έτσι», γιατί στην τελική είναι άσχημο να σου φέρνει ο άλλος ένα τατουάζ που κάποιος άλλος το έχει δημιουργήσει μόνο για κάποιον και να το φοράει μετά και κάποιος άλλος. Και να προσπαθήσεις να το κάνεις ίδιο, θα είναι μια κακή αντιγραφή. Όσο καλό και να γίνει.  Από τα δικά μου σχέδια ποτέ δεν έχω κάνει κάποιο δεύτερη φορά. Ούτε πρόκειται. Δουλεύεις παρόμοια, γιατί η θεματολογία είναι παρόμοια, δε γίνεται να αλλάξει. 

Εφόσον εκτίθενται οι φωτογραφίες με τα tattoo σας, λογικό δεν είναι να υπάρχει κόσμος που θα τις πάρει και θα ζητήσει να του κάνουν κάτι αντίστοιχο;

Εγώ αν έβλεπα να μου «κλέβει» κάποιος το σχέδιο, όπως κι έχει γίνει, ναι μεν θα με πείραζε αλλά θα έλεγα πως έκανα ένα ωραίο σχέδιο και μπήκε ο άλλος στη διαδικασία να το πάρει και να το κάνει.

Ναι αλλά από τη μεριά του πελάτη, όταν εκτίθεται το tattoo του δεν έρχεται όλο αυτό το concept της μοναδικότητας του tattoo σε σύγκρουση; Ότι ενδεχομένως να σου αντιγράψει κάποιος το tattoo και στο τέλος θα έχει το ίδιο το πράγμα με σένα;

Αυτό είναι δίκοπο μαχαίρι. Δεν γίνεται να μη δεν γίνει, απλά εγώ προσπαθώ όσο μπορώ να το περιορίζω. 

Συνεπώς, αυτό έγκειται στην ηθική του κάθε καλλιτέχνη που θα του πάει κάποιος το tattoo κάποιου άλλου και θα του πει «ξέρεις δεν είναι σωστό να σου κάνω το ίδιο πράγμα».  

Ηθική. Πολύ ωραίο αυτό, μου άρεσε. Ηθική όσον αφορά στο σχέδιο του άλλου αλλά και στο πρόσωπο του άλλου. Δηλαδή μου έχουν έρθει πελάτες να συνεχίσω το τατουάζ κάποιου άλλου tattooer και τους εξηγώ ότι δεν γίνεται και πως είναι εντελώς θέμα ηθικής. Βέβαια, μου έχει τύχει και κομμάτι τατουατζή που έχει πεθάνει, όπου το συνέχισα... 

Του Σάββα..;

Ναι. Το παιδί ήταν από Αθήνα, το είχε χρόνια το tattoo, ήταν μια αγιογραφία. Είχε γραμμές και του το έκανα όλο από την αρχή τέλος πάντων. Ήθελε να το τελειώσει ο άνθρωπος. Ήταν πολύ ωραίος. Μου λέει «καταλαβαίνω αν δεν το αναλάβεις, αλλά είναι αυτή η περίπτωση» και μου εξήγησε. Αυτό ήταν τιμητικό. 

Επειδή η σχέση τατουατζή και πελάτη είναι προσωπική, τυχαίνουν περιπτώσεις που μου λένε «ρε συ δεν μπορώ να πάω στον άλλο, δεν μου κάθεται σαν μούρη, μου είπε κάτι και δεν μου άρεσε». Άλλες φορές τα συνεχίζω, αν και προσπαθώ να το αποφύγω. Όπως και να χει, ποτέ δεν «ανεβάζω» τατουάζ που έχω συνεχίσει.  

Η προσωπική σχέση που ανέφερες αποτελεί πολύ σημαντικό κομμάτι στο επάγγελμά σας. Εσύ πως την αντιλαμβάνεσαι;

Επειδή βλέπουμε πάρα πολύ κόσμο, τυχαίνει να συναντήσεις πελάτες στο δρόμο που σου λένε «τι λέει;» και είσαι λίγο μαζεμένος και μετά σου δείχνουν το τατουάζ και τους λες «που είσαι;». Αλλά και πάλι είναι μια ιδιαίτερη σχέση. Άλλη σχέση έχεις με αυτόν που θα κάνει τα γράμματα - πάλι είσαι ο τατουατζής του και οφείλεις να του φερθείς σωστά και να του μιλήσεις ωραία - κι άλλη με κάποιον άλλο που θα κάνει μια μεγάλη δουλειά, που θα είναι πιο προσωπική, θα σου πει την ιστορία πίσω από το tattoo, θα το χτίσεις εσύ, θα το αλλάξετε μαζί και θα περάσετε τόσες ώρες μαζί. Τυχαίνουν πελάτες που τους κάνεις φίλους, ταξιδεύετε μετά μαζί, βγαίνετε για μπύρες μαζί και είναι πολύ ωραία. Είναι σαν το καμάκι, σα να βγάζεις γκόμενα (γελάει). Ο άλλος σε κουβαλάει πάνω του. Είναι ωραίο πράγμα. Πως είναι το φλερτ μεταξύ άνδρα και γυναίκας. Έρχεται ο άλλος και σου λέει σε είδα στο  internet και μου άρεσες. Κι εσύ κολακεύεσαι και του δίνεις λίγο πιο πολύ προσοχή, είναι ωραίο. Μου αρέσει αυτό. 

Είναι μια ζωντανή σχέση. 

Ναι αυτό που είπα, σαν το καμάκι, σε είδε ο άλλος και το χτίζεις μετά. Μου αρέσει να συναναστρέφομαι με ωραίο κόσμο, που αντιλαμβάνεται τι κάνω, πως το κάνω και γιατί το κάνω. Χτίζεις άλλη σχέση με αυτούς. 

Το tattoo συνολικά για σένα τι είναι;

Για μένα το τατουάζ όσο κοινότυπο και να ακουστεί είναι τρόπος ζωής. Θα ξυπνήσω, θα δω για τατουάζ, θα δουλέψω με τατουάζ, θα ζωγραφίσω για τατουάζ, θα ψάξω πάλι στο internet για τατουάζ, θα πρήξω λίγο τη γυναίκα μου και τους φίλους μου για τα τατουάζ. Είναι μια καθημερινότητα. Μου αρέσει να ασχολούμαι μαζί του, είναι έρωτας.  

Tattoo work photographs courtesy of Tattooligans.

Top