Αναγνωρισμένος για την πολύχρονη πορεία του στο χώρο του graffiti και έχοντας μεταφέρει το χαρακτηριστικό - κυρίως lettering και cartoon character - style του στα tattoos που κάνει, ο Jasone SGB, κατά κόσμον Δημήτρης Μπαϊρακταρίδης, μίλησε στο HeartbeatInk Tattoo Magazine για την πρώτη του επαφή με το tattoo στο στρατό, τα κοινά μεταξύ tattoo και graffiti, τον κώδικα ηθικής, τους λόγους που δεν ασχολήθηκε νωρίτερα με το tattooing, καθώς και γιατί δεν είναι γεμάτος μελάνι από την κορυφή έως τα νύχια.

Φωτογραφίες & συνέντευξη: Ινώ Μέη.

Σε ποια ηλικία ήρθες «γνώρισες» το graffiti και πως εξελίχθηκε η σχέση σου με αυτό;

Ζωγραφίζω από την ώρα που γεννήθηκα. Από εκεί και πέρα εφόσον ήδη υπήρχε αυτό μέσα μου, ήρθα σε επαφή με την όλη κουλτούρα του graffiti το 1985 όταν ήμουν δέκα ετών και τη «συνάντησα» για πρώτη φορά. Σπρέι στα χέρια μου έπιασα προς το 1990 και είμαι καθαρά αυτοδίδακτος. Το 1985 ζούσα στην Αλεξανδρούπολη, όπου μόλις είχε έρθει αυτό το κύμα του hip hop, το οποίο δεν ήταν αναγνωρισμένο τότε στην Ελλάδα. Αναφέρομαι στην εποχή Σταμάτης Γαρδέλης, breakdance και καγκουριά. Ήταν κάτι πολύ καινούργιο, καθώς και όλη αυτή η «μαύρη» μουσική από τους Kurtis Blow, Grandmaster Flash και Afrika Bambaataa. Τότε είδα τις πρώτες ομάδες που χορεύαν σε πάρκα και ήταν κάτι πρωτόγνωρο για εμένα, που ήμουν τρελαμένο παιδάκι στα νιάτα μου και ήθελα κι εγώ να συρθώ στα πατώματα και στους μουσαμάδες.

Έτσι, λίγο πολύ μπήκε η μουσική στο DNA μου. Ερχόμενος στη Θεσσαλονίκη που ήταν μεγαλούπολη και τα πράγματα ήταν λίγο διαφορετικά, «ψάχτηκα» όσο μπορούσα. Βρήκα κάποιες μουσικές, ορισμένα βινύλια και κάνα δυο ανθρώπους που ήταν από τον ίδιο πλανήτη που ήμουν κι εγώ. Ανταλλάξαμε μουσικές και συνεχίσαμε όσο μπορούσαμε να χορεύουμε. Μετά ήρθε η δεκαετία του ‘90 και τότε συνάντησα μέσα από κάποια ντοκιμαντέρ που έδειξε η τηλεόραση το graffiti. Συνειδητοποίησα ότι είναι αλληλένδετο με το μουσικό κομμάτι που ακολουθούσαμε και πιστεύαμε και πως γενικά έτσι γεννιόντουσαν τότε οι τάσεις μέσα από μουσικά κύματα. Αφού εντασσόταν στο πλαίσιο της μαύρης μουσικής και του hip hop που αγαπούσα και έχοντας την παιδεία από πριν με την ενασχόλησή μου με τη ζωγραφική, ξεκίνησα το graffiti. Σε αυτό βρήκα λίγο πολύ την τρέλα μου, απέφυγα και κάποιες καταστάσεις όπως οι εφηβικές ανησυχίες, οι απογοητεύσεις με γκόμενες, με φίλους κλπ. Είχα βρει το φάρμακό μου. Με την παρέα μου περάσαμε μαζί τα «παράνομα» χρόνια, το κυνηγητό. Εγώ στην πορεία κοίταξα λίγο να το απογειώσω αυτό που έκανα, όχι για να αποδείξω κάτι ή να γίνω καλλιτέχνης ή γκραφιτάς. Αυτό ήρθε από μόνο του, γιατί ήταν το γούστο μου και το καπέλο μου και το έκανα για πάρτη μου και το κάνω. Απλώς μου άρεσε να υπηρετώ μέσα από αυτό και την κουλτούρα που υποστήριζα από μικρός. 

Ποια ήταν η πρώτη σου επαφή με το tattoo;

Το πρώτο μου tattoo το έκανα όταν ήμουν φαντάρος στην Αλεξανδρούπολη και φυσικά μου το «βάρεσε» ο Νίκος, μέσα στο σπίτι του - το τότε studio του. Γνωριστήκαμε με τον Νίκο (σ.σ. Νίκος Κατσούλης) το 1993. Ακόμα κι ο Θωμάς (σ.σ. Thomas Gramm) ήταν εκεί, πιτσιρικάς τότε. Ο Νίκος γνήσιος όπως και τώρα, απλά σε πιο old school φάση, με τα παλιά μοτεράκια κλπ. Σε μια τέτοια κατάσταση χτύπησα το πρώτο μου tattoo, ένα σκορπιό, ο οποίος βρίσκεται κάπου εδώ κρυμμένος κάτω από τα ρούχα μου. Είχα κανονίσει μ’ ένα φιλαράκι μου που είμαστε γεννημένοι ίδια μέρα και ώρα, να «χτυπήσουμε» το ίδιο σχέδιο παρέα. Το ζωγράφισα αρχικά εγώ σε στυλ graffiti και το ετοίμασε στη συνέχεια ο Νίκος για να μας το «βαρέσει». Είπα «θα έρθει το τσακάλι μου με το ΚΤΕΛ». Αλλά με τον παλιόδρομο τότε - δεν υπήρχε βλέπεις η Εγνατία οδός - ήρθε ζαλισμένος, οπότε λέω «άσε θα το κάνω εγώ να με βλέπεις». Εντωμεταξύ φυσικά και φοβόμουνα, αλλά είπα θα τα καταφέρω. Αυτή ήταν η πρώτη μου εμπειρία και χαίρομαι που ήταν αλητεία. 

Η μετέπειτα ενασχόλησή σου με tattoo πως προέκυψε;

Ορισμένοι φίλοι μου, πρώην γκραφιτάδες, ασχολούνταν πλέον με το tattoo και αυτό με έκανε να μπω στον κόσμο του και να το δω πιο επαγγελματικά και βιοποριστικά. Συγκεκριμένα, αρκετοί φτασμένοι Έλληνες tattoo artists είναι πρώην γκραφιτάδες, Το tattoo μου άρεσε πολύ σαν ιδέα και γενικά το είδα σαν μια τεχνική λίγο διαφορετική από της ζωγραφικής και του graffiti. Οι γνώσεις και η πολύχρονη επαφή μου με τη ζωγραφική με βοήθησαν να έχω μια βάση. Έτσι το 2011 είπα γιατί να μην ρισκάρω να κάνω κάτι που αγαπάω και έκανα την κίνηση. 

Πώς έμαθες να κάνεις tattoo;

Είδα κάποια τεχνικά πράγματα από γνωστούς μου tattooers - πως γίνεται η όλη διαδικασία και πως διαχειρίζεσαι το υγειονομικό κομμάτι. Κατέβηκα και στο studio του Γιάννη (σ.σ. Sake). Επισκέφτηκα μερικά conventions και έπειτα ξεκίνησα. Στα tattoo conventions άνοιξαν πιο πολύ τα μάτια μου, γιατί ήρθα σε επαφή με πάρα πολλούς artists, με τις κινήσεις και το στυλ τους. 

Θεωρώ πως το ότι δεν ήμουν πιτσιρικάς, με βοήθησε σε όλο το φάσμα και τις παραμέτρους της δουλειάς. Ουσιαστικά στήνεις ένα ιατρείο, έχεις να κάνεις με αίματα, με δέρματα, με τα πάντα που κουβαλάει ένας ανθρώπινος οργανισμός και φυσικά το τι θα του προσφέρεις εσύ. Πως θα τον ακουμπήσεις, με τι θα τον ακουμπήσεις και με όλα αυτά βέβαια τα αναλώσιμα που η σημερινή τεχνολογία σου λύνει τα χέρια. Φέρεις ευθύνη για τον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου. Από εκεί και πέρα με το καλημέρα που ξεκινήσαμε το στούντιο με εμπιστεύθηκαν πάρα πολύ άνθρωποι γιατί με γνώριζαν από πριν, καθώς και το στυλ μου. Αυτό με βοήθησε πάρα πολύ, αλλά δειλά -δειλά. 

Πώς και δεν αποφάσισες να ασχοληθείς με το tattooing νωρίτερα;

Όταν έκανα τα πρώτα μου τατουάζ, το tattoo στην Ελλάδα σε καμία περίπτωση δεν ήταν κοινωνικά αποδεκτό. Ο Έλληνας κατά γενική ομολογία δύσκολα δέχεται κάτι το οποίο δεν είναι στην κουλτούρα του, όπως το tattoo και το graffiti. Ήδη η ενασχόληση μου το graffiti θεωρείτο «περιθωριακή» και δεν ήθελα να φέρω σε δύσκολη θέση τους ανθρώπους μου. Στην πορεία τα πράγματα άλλαξαν σε κοινωνικό επίπεδο, ενώ τα studios δεν ήταν όπως παλιά και είδα ότι επαγγελματικά θα μπορούσα να στηρίξω και να με στηρίξει μια τέτοια κατάσταση.

Έχεις αγαπήσει το tattoo όσο το graffiti;

Το αγαπώ με διαφορετικό τρόπο. Είναι άλλο, έρχεσαι σε επαφή με έναν άνθρωπο, αποκτάς μια σχέση και τους δίνεις κάτι που θα το κουβαλάει μια ζωή. Δηλαδή όταν σου λένε άνθρωποι «δεν πρόκειται να σε ξεχάσω ποτέ», τι να πω... Αγάπη μόνο γεννιέται εδώ μέσα, όχι μια σχέση του άφησες ένα παιδί σου σε ένα τοίχο- έτσι περιέγραφα τον κάθε τοίχο που έχω κάνει graffiti, σαν ένα παιδί μου…

Το tattoo style σου κυμαίνεται μεταξύ graffiti και cartoon;

Ναι, προσπαθώ να παντρέψω κάποια στυλ. Το lettering έχει αλλάξει, δεν είναι αυτό του τοίχου. Αγαπάω τα γράμματα και γενικά τα characters. Ήμουν και είμαι πολύ του comic και αυτό προσπαθώ να περάσω. Όσοι με ξέρουν έρχονται ειδικά για αυτά τα πράγματα. Τώρα στο studio (σ.σ. Style Matters) εργάζονται και άλλοι tattooers που στηρίζουν διαφορετικά στυλ tattoo - ρεαλισμό, γραφιστικό, γραμμικό, traditional κλπ. Εγώ κοιτάω να πάρω από κάθε στιλ αυτό που αγαπάω και γουστάρω και να το παντρέψω με το δικό μου στυλ.

Κάνεις μόνο custom δουλειές;

Ναι, το προτιμώ. Δηλαδή και κάποιο έτοιμο σχέδιο να μου ζητήσουν, θα κοιτάξω να βάλω το χέρι μου και να ενημερώσω τον πελάτη ότι αυτά κάνω εγώ. Πως είναι καλή η ιδέα του και πως θα την πάρω σαν ιδέα και θα φτιάξω το όλο θέμα από την αρχή μέχρι το τέλος.

Πιστεύεις ότι υπάρχουν κοινά μεταξύ tattoo και graffiti;    

Παλιότερα δεν υπήρχαν τόσα πολλά κοινά. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου συναντάμε πολυάριθμα κοινά, καθώς τόσο στην Ελλάδα όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, πολλοί graffiti writers έγιναν tattoo artists. Αυτό φαίνεται μέσα από τα διάφορα styles που έχουν γεννηθεί, από τη δημοτικότητα των Neo Traditional tattoos που ουσιαστικά επαναπροσδιορίζουν ένα παλιό στυλ με καινούργιες ιδέες, καθώς και με την εκτεταμένη χρήση του χρώματος. 

Θεωρώ ότι η σκηνή του graffiti έχει δώσει αρκετά καινούργια στοιχεία και γεύσεις μέσω του tattoo. Γεγονός που ώθησε και τις εταιρείες με τα tattoo supplies να βγάλουν τεράστιες γκάμες χρωμάτων. 
Το tattoo έχει μπει πιο επαγγελματικά στην όλη υπόθεση και υπάρχουν μεγάλες εταιρείες που το στηρίζουν, διότι παράγουν μοτέρ, μελάνια κλπ. Υπάρχει μια βιομηχανία από πίσω, όπως και στο graffiti, απλά πιστεύω πως του tattoo είναι πιο βαρβάτη και πιο στημένη. 

Σε τι βαθμό σε βοήθησε το graffiti στο tattooing;

Πάρα πολύ - αν απομονώσουμε την ευθύνη και κρατήσουμε μόνο το καλλιτεχνικό κομμάτι. Το να κρατάς ένα σπρέι είναι τελείως διαφορετικό από ένα μοτέρ. Για μένα το μοτέρ είναι πολύ πιο εύκολο από το να κρατάς ένα μισόκιλο και να προσπαθείς να προσαρμόσεις ένα σχέδιο σε διαστάσεις 1000x100. Σαν τεχνική το βρίσκω πιο δύσκολο. Από την άλλη η δυσκολία του tattooing - πέρα από το κομμάτι της ευθύνης που βαραίνει πάρα πολύ το χέρι σου όταν χειρίζεσαι το μοτέρ - έγκειται στη διαφορετικότητα του κάθε δέρματος. Δεν είναι μια κόλλα χαρτί ή ένας τοίχος που και κάτι να πάει λάθος, δεν χάλασε ο κόσμος...  

Υπάρχει στο graffiti κάποιος κώδικας ηθικής, όπως υπάρχει στο tattoo;

Ναι, υπάρχουν άγραφοι νόμοι. Οφείλεις να έχεις ένα σεβασμό απέναντι στον άλλο. Να μην πας να βάψεις πάνω στον κομμάτι του. Πολλές φορές βέβαια δεινοπαθούσαμε για ν’ αποκτήσουμε την άδεια όσον αφορά το «βάψιμο» ενός τοίχου κι έτσι γεννιόντουσαν τα hall of fames, όπου λίγο αργότερα γινόταν πατείς με πατώ σε γιατί πήγαινες εκεί που είχες ξαναβάψει ή βάψαν άλλοι και ξαναπατούσες, αλλά πάντα κοιτούσες να μη πατήσεις κάτι στο οποίο δε θα μπορούσες να κάνεις κάτι καλύτερο. Κάτι όμορφο το σεβόσουν. Μέσα από το σεβασμό γεννιόταν κι όλη αυτή η διαδικασία της φιλίας και των crew. 

Τον κώδικα ηθικής του tattoo πως τον εκλαμβάνεσαι; 

Στο tattoo καλό είναι να μη συνεχίσεις ένα κομμάτι που έχει αρχίσει κάποιος άλλος. Εκεί βέβαια μπαίνει κι άλλη ψυχή μέσα στο κόλπο. Γιατί έρχεται αυτός που το έχει πάνω του, που είτε έχει μαλώσει με τον tattooist, είτε δεν προλαβαίνει ο άλλος να του το κάνει, ενώ εκείνος θέλει να το συνεχίσει κι εσύ μπαίνεις σε δύσκολη θέση. Ιδανικά μιλάω με τον συνάδελφο ώστε να πάρω μια σχετική «ευλογία» για να το συνεχίσω, με απαραίτητη προϋπόθεση να ταιριάζουν τα στυλ μας, γιατί αλλιώς πιο το νόημα να το συνεχίσω; 

Εννοείται ότι οφείλεις να σέβεσαι τους παλιούς και πολύ καλούς-φτασμένους καλλιτέχνες. Πρέπει να λες «ξέρεις κάτι, αυτό είναι του τάδε μίλα πρώτα μαζί του» ή «μη πατάς κάτι τέτοιο κι ας το έκανες στα δεκαοκτώ σου και είσαι τώρα σαράντα». Τέτοιο κομμάτι δεν το «πατάνε», ο συγκεκριμένος tattoo artist δεν είναι ο «τυχαίος» της γειτονίας, έχει ένα όνομα. Αποκτά μια αξία από μόνο του το τατουάζ, είναι σα να λέμε ένα έργο του Picasso, έτσι το βλέπουμε εμείς... ρομαντικά. Καλό είναι να τους ενημερώνεις τι κουβαλάνε πάνω τους γιατί μπορεί να μη γνωρίζουν τι εστί Magaret ή Nico. 

Σου έχει τύχει υποψήφιος πελάτης με παλιό tattoo του Νίκου Κατσούλη (Nico) και του Magaret και τον έχεις αποτρέψει αφού πρώτα του έχεις εξηγήσει περί τίνος πρόκειται;

Ναι, σπάνιο μεν, συμβαίνει δε. Ή έρχονται ενώ ήδη ξέρουν τι κουβαλούν, γιατί μου λένε το χτύπησα στον Πάνθηρα, στον Magaret, στον Nico, στον Jimmys. «Ε μεγάλε αφού ξέρεις ποιανού είναι τι το συζητάς;» και αμέσως μπαίνουν στο νόημα. Φουσκώνουν κιόλας από περηφάνια και σου λένε «εντάξει εγώ ήρθα απλά για να το φρεσκάρω». Αυτός είναι ο ρομαντισμός που υπήρχε και στο graffiti, ο οποίος υπάρχει και τώρα αλλά με άλλες ιδιοτροπίες. 

Κι εγώ τα δικά μου tattoos δεν τα έχω πειράξει, που μπορώ να το κάνω οποιαδήποτε στιγμή. 

Είναι ενθύμια. 

Ναι μα γι’ αυτό το λόγο τα έκανα. Όπως με βλέπεις είμαι από τους πιο «καθαρούς» tattooers, έχω «χτυπηθεί» δέκα φορές, αλλά είναι όλα κρυμμένα και όλα σημαίνουν κάτι για μένα. Τα έκανα για συγκεκριμένους λόγους. 

Δεν σου άρεσε δηλαδή να φαίνονται εκ πρώτης;

Όχι, δε με ένοιαζε αν θα φανεί ή δε θα φανεί, ήθελα κάτι συγκεκριμένο πάνω μου. Όπως και οι παλιότεροι βάφαμε μέσα σε εγκαταλειμμένα κτήρια, προ internet εποχής, και δεν τα έβλεπε και κανείς. Το κάναμε για να περάσουμε λίγες ώρες όμορφα. Ξέραμε ότι όποτε θα πάμε εκεί να ανάψουμε και το κερί μας, που λέει ο λόγος, θα βρίσκαμε τον τοίχο. Ενώ τώρα που όλα γίνονται για τη φωτογραφία, δεν τον νοιάζει το γκραφιτά να πάει να βάψει κάπου κρυφά γιατί το επόμενο δευτερόλεπτο που θα το τελειώσει, κι ας είναι μέσα σε βόθρο ή σε σπηλιά, θα το δει όλος ο πλανήτης γιατί θα το τραβήξει φωτογραφία και θα το «σηκώσει». Δηλαδή, έχει χάσει τη μαγεία. 

Και στο tattoo το ίδιο είναι, όταν τα μανίκια κατεβαίνουνε γιατί θα βγει η selfie κλπ. Όχι ότι το αντικρούω αυτό, άμα γουστάρεις να κατεβάσεις μανίκι, κάντο, ζήσε το τώρα. Μπαίνουν κοπέλες και ρωτάνε τι θα γίνει αν θα μείνω έγκυος, αν θα παχύνω, αν αδυνατίσω κλπ… Αν το σκέφτεσαι έτσι, μη το κάνεις. Βρες τα λίγο με τον εαυτό σου και από κει και πέρα θα φανεί στην πορεία ποιος έκανε τι και για πιο λόγο. Αν ξέρεις να κρίνεις… 

Tattoo work photographs courtesy of Style Matters Tattoo Studio.

Jasone SGB sketches, paintings & art.

Jasone SGB graffiti.

Top